وقتی آتش‌سوزی رخ می‌دهد، اولین واکنش اغلب استفاده از آب برای خاموش کردن آن است. اما آیا آب برای همه انواع حریق مناسب است؟ به طور قطع خیر. برای مثال در آتش‌سوزی‌های ناشی از مایعات قابل اشتعال (مانند روغن و بنزین)، آب نه تنها آتش را خاموش نمی‌کند بلکه به دلیل سنگین‌تر بودن نسبت به ماده مشتعل، زیر سوخت رفته و ممکن است باعث پخش و گسترش بیشتر حریق شود. همچنین در موارد آتش‌سوزی الکتریکی، استفاده از آب می‌تواند خطر برق‌گرفتگی ایجاد کند. به همین دلیل در صنعت اطفاء حریق، محصولی به نام فوم آتش‌نشانی توسعه یافته است که در بسیاری از سناریوها کارایی بسیار بهتری نسبت به آب دارد.

فوم آتش‌نشانی چیست؟ فوم اطفاء حریق ترکیبی است از آب، یک کنسانتره کف (ماده کف‌زا) و هوا که پس از اختلاط در نسبت مناسب، تولید حجمی از حباب‌های پایدار و چسبنده می‌کند. این حباب‌های کف با ایجاد یک لایه‌ی پوششی روی سطح ماده‌ی در حال اشتعال، مانند پتویی آتش را می‌پوشانند و مانع رسیدن اکسیژن به آن می‌شوند و بدین شکل آتش را خفه کرده و خاموش می‌کنند. علاوه بر خفه کردن آتش، حضور آب در ترکیب فوم باعث خنک کردن سطح سوخت نیز می‌گردد که از افزایش دما و شعله‌ور شدن مجدد جلوگیری می‌کند. بنابراین فوم آتش‌نشانی همزمان چند کارکرد مهم دارد: خنک‌کنندگی، خفه کردن آتش و ممانعت از انتشار بخارات قابل اشتعال.

فوم‌های آتش‌نشانی بر اساس فاکتورهای مختلفی طبقه‌بندی می‌شوند. مهم‌ترین معیارها عبارت‌اند از: روش تولید (شیمیایی یا مکانیکی بودن)، نوع و کلاس حریق قابل اطفاء، ترکیب شیمیایی فوم (طبیعی/پروتئینی یا مصنوعی/شیمیایی) و نیز نسبت انبساط کف (کم، متوسط یا زیاد). در ادامه به معرفی انواع فوم‌های اطفاء حریق متداول و کاربرد هر یک می‌پردازیم.

فوم شیمیایی (Chemical Foam) و فوم مکانیکی (Mechanical Foam)

به طور کلی دو روش تولید برای کف‌های اطفاء حریق وجود دارد: شیمیایی و مکانیکی. فوم شیمیایی از واکنش شیمیایی مستقیم دو ماده (معمولاً ترکیب یک محلول قلیایی مانند بی‌کربنات سدیم با یک اسید مانند سولفات آلومینیوم) تولید می‌شود. این واکنش گاز دی‌اکسید کربن آزاد می‌کند که درون محلول ایجاد حباب کرده و کف تشکیل می‌شود. کف شیمیایی در گذشته کاربرد داشت، اما امروزه تقریباً منسوخ شده است. علت اصلی کنار رفتن فوم‌های شیمیایی این است که برای تولید آن‌ها به حمل مقادیر زیادی پودرهای شیمیایی نیاز بود و کارایی پایینی برای حجم‌های زیاد آتش داشت. بنابراین در حال حاضر تقریباً تمامی فوم‌های مورد استفاده از نوع مکانیکی هستند.

فوم مکانیکی با مخلوط کردن یک محلول کنسانتره فوم (مایع کف غلیظ) با آب در درصد تعیین‌شده و سپس هوادهی آن تولید می‌شود. دستگاه‌های مولد کف یا نازل‌های کف‌پاش با افزودن هوا به محلول آب و کنسانتره، حباب‌های کف را ایجاد می‌کنند. کیفیت کف مکانیکی حاصل وابستگی زیادی به نسبت اختلاط صحیح و میزان هوادهی مناسب دارد. فوم‌های مکانیکی خود به دو زیرگروه تقسیم می‌شوند: فوم‌های طبیعی یا پروتئینی (پایه طبیعی) و فوم‌های مصنوعی یا شیمیایی (پایه ترکیبات شیمیایی). در ادامه انواع مختلف فوم‌های مکانیکی اطفاء حریق را بررسی می‌کنیم.

فوم پروتئینی (Protein Foam)

یکی از قدیمی‌ترین انواع فوم آتش‌نشانی مکانیکی، فوم پروتئینی است. ماده‌ی کف‌ساز این فوم از منابع پروتئینی طبیعی تأمین می‌شود؛ به عنوان مثال از هیدرولیز پروتئین‌های گیاهی یا حیوانی (مانند خون و استخوان حیوانات یا دانه‌های گیاهی) کنسانتره کف تولید می‌کنند. فوم پروتئینی به دلیل منشأ طبیعی خود قابلیت تجزیه‌پذیری زیستی بالایی دارد (برای محیط‌زیست مضر نیست). همچنین حباب‌های تشکیل‌شده توسط این فوم نسبت به فوم‌های مصنوعی، در برابر حرارت پایدارتر و مقاوم‌تر هستند و لایه‌ی پوششی مستحکم‌تری روی آتش ایجاد می‌کنند. در مقابل، نقطه ضعف فوم پروتئینی سرعت گسترش و روان‌شدن کمتر آن است؛ به عبارتی این کف به چابکی فوم‌های مصنوعی روی سطح سوخت پخش نمی‌شود.

کاربرد: فوم‌های پروتئینی معمولاً برای اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال هیدروکربنی (غیرقطبی) مانند فرآورده‌های نفتی به کار می‌روند. به خاطر پایداری خوب و مقاومت حرارتی، از گذشته تا کنون در آتش‌سوزی مخازن ذخیره سوخت، پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفت و گاز از این کف استفاده شده است. کنسانتره فوم پروتئینی معمولاً در غلظت‌های ۳٪ یا ۶٪ عرضه می‌شود (به این معنی که 3 قسمت کنسانتره در 97 قسمت آب یا 6 قسمت در 94 قسمت آب مخلوط می‌گردد) و توسط تجهیزات مولد کف روی آتش پاشیده می‌شود.

فوم فلوئوروپروتئینی (Fluoroprotein Foam)

فوم‌های فلوئوروپروتئینی در واقع نسل پیشرفته‌تر فوم‌های پروتئینی هستند که مقدار کمی ماده فعال سطحی فلوئوردار (سورفکتانت حاوی ترکیبات فلورینه) به کنسانتره پروتئینی آن‌ها اضافه شده است. افزودن این ترکیب شیمیایی فواید مهمی دارد: اول اینکه با کاهش کشش سطحی مایع، قدرت جریان‌یابی و روان‌شدن کف افزایش می‌یابد. به بیان ساده‌تر، کف فلوئوروپروتئینی می‌تواند سریع‌تر و آسان‌تر بر روی سطح سوخت پخش شود و مساحت بیشتری را پوشش دهد. دوم اینکه این کف در برابر آلودگی ناشی از ترکیب شدن با خود سوخت مقاوم‌تر است و پایداری بهتری روی مایعات نفتی دارد. فوم فلوئوروپروتئینی همچنان از پایه طبیعی پروتئینی بهره می‌برد و تا حدودی سازگاری زیست‌محیطی خود را حفظ کرده است.

کاربرد: بهبود خواص جریان‌یابی و پایداری، باعث شده فوم‌های فلوئوروپروتئینی گزینه‌ی مناسبی برای آتش‌سوزی‌های بزرگ هیدروکربنی در محیط‌های صنعتی باشند. این نوع کف به طور گسترده در صنایع نفت و پتروشیمی، پایانه‌های ذخیره‌سازی سوخت و تأسیسات شیمیایی استفاده می‌شود. حتی در برخی روش‌های اطفاء حریق مخازن، از تزریق زیرسطحی فوم فلوئوروپروتئینی استفاده می‌گردد، یعنی کف را از پایین به داخل مایع مشتعل پمپ می‌کنند تا آتش را خنثی کند. با این حال، به دلیل ظهور فوم‌های مصنوعی مؤثرتر، امروزه کف فلوئوروپروتئینی کمتر برای مواردی مثل آتش‌سوزی‌های فرودگاهی (سوخت جت) به کار می‌رود و جای خود را غالباً به فوم‌های مصنوعی داده است.

فوم فیلم‌ساز (FFFP) و فوم‌های ترکیبی پیشرفته

در راستای بهبود بیشتر کارایی فوم‌های پروتئینی، انواع ترکیبی متنوعی توسعه یافته‌اند. یکی از آن‌ها فوم FFFP (Film-Forming FluoroProtein) یا فوم فلوئوروپروتئینی فیلم‌ساز است. این فوم از ترکیب پایه پروتئینی همراه با مقدار بیشتری عوامل فعال سطحی فلوئوردار شیمیایی ساخته شده و قادر است مانند فوم‌های AFFF یک لایه‌ی نازک و سیال روی سطح سوخت تشکیل دهد. فرمولاسیون پیچیده‌تر FFFP باعث شده که در خاموش‌کردن آتش مایعات اشتعال‌زا عملکرد بسیار سریعی داشته باشد و تا حدی مزایای هر دو گروه پروتئینی و مصنوعی را توامان ارائه دهد. فوم FFFP نیز معمولاً در غلظت ۳٪ یا ۶٪ عرضه می‌شود و برای آتش‌های هیدروکربنی عمیق (مانند مخازن بزرگ یا حوضچه‌های سوخت) کارایی بالایی نشان می‌دهد.

نوع دیگری از این خانواده، فوم AR-FFFP (Alcohol-Resistant Film-Forming FluoroProtein) یا فوم فلوئوروپروتئینی فیلم‌ساز مقاوم به الکل است که علاوه بر ترکیبات فلوئوردار، شامل یک پلیمر ویژه (مانند پلی‌ساکارید) در فرمول خود است. وجود این پلیمر به فوم اجازه می‌دهد هنگام مواجهه با مایعات قطبی (مانند الکل‌ها یا حلال‌های محلول در آب) یک لایه محافظ میان کف و سطح سوخت تشکیل دهد و از تخریب سریع کف جلوگیری کند. در نتیجه، فوم AR-FFFP می‌تواند برای خاموش کردن ترکیبات قطبی قابل اشتعال (مانند الکل‌ها، استون، اتیلن‌گلایکول و …) به خوبی عمل کند، در حالی که فوم‌های بدون این افزودنی در تماس با چنین موادی به سرعت از بین می‌روند. امروزه از لحاظ کاربری، فوم‌های AR-FFFP عملکردی مشابه فوم‌های مصنوعی ضدالکل (AR-AFFF) دارند و بسته به هزینه و موجودی ممکن است به‌جای آن‌ها استفاده شوند.

فوم‌های مصنوعی (Synthetic Foam – AFFF)

اصطلاح فوم‌های مصنوعی به طیف وسیعی از کف‌های آتش‌نشانی اطلاق می‌شود که پایه تشکیل‌دهنده آن‌ها به جای مواد طبیعی، ترکیبات شیمیایی و سورفکتانت‌های صنعتی است. مهم‌ترین و پرکاربردترین فوم مصنوعی کلاس B فوم AFFF یا Aqueous Film-Forming Foam است که به نام فوم تشکیل‌دهنده لایه آب نیز شناخته می‌شود. فوم AFFF به طور خاص برای خاموش کردن سریع آتش‌های مایعات هیدروکربنی (مانند بنزین، گازوئیل، نفت سفید و سوخت جت) طراحی شده است. این فوم پس از پاشیدن، بلافاصله یک لایه‌ی نازک فیلم مانند آب روی سطح سوخت ایجاد می‌کند که دو کار انجام می‌دهد: از یک سو سطح سوخت را سرد می‌کند و از سوی دیگر مانند مانع، جلوی خروج بخارات قابل اشتعال و رسیدن اکسیژن به سوخت را می‌گیرد. به همین دلیل AFFF می‌تواند با سرعت زیادی شعله را خفه کرده و از بروز مجدد آتش جلوگیری نماید. فوم‌های AFFF به صورت کنسانتره در درصدهای ۱٪، ۳٪ یا ۶٪ تولید می‌شوند که بسته به طراحی سیستم اطفاء و نوع مخاطره انتخاب می‌گردند (در صنایع معمولاً 3٪ رایج است و درصدهای بالاتر برای شرایط ویژه به کار می‌روند).

کاربرد: فوم مصنوعی AFFF از دهه ۱۹۶۰ به بعد به یکی از استانداردترین عوامل اطفاء حریق مایعات تبدیل شده است. این کف به طور گسترده توسط نیروهای آتش‌نشانی صنعتی، آتش‌نشانی فرودگاه‌ها و حتی در برخی خاموش‌کننده‌های دستی برای مقابله با حریق‌های کلاس B استفاده می‌شود. برای نمونه، AFFF بهترین انتخاب برای خاموش کردن حریق گسترده حاصل از ریزش سوخت‌های جت و کروسین است، زیرا به سرعت روی سطح سوخت پخش شده و آن را خنک و خفه می‌کند. نقطه ضعف سنتی فوم‌های AFFF این است که پایداری طولانی‌مدت کف نسبت به برخی انواع پروتئینی کمتر است (کف سریع‌تر می‌خوابد)، از این رو پس از کنترل اولیه حریق، ممکن است نیاز به پوشش مجدد باشد تا از شعله‌وری دوباره جلوگیری شود. همچنین ترکیبات شیمیایی فلوئوردار موجود در فرمول بسیاری از کف‌های AFFF (معروف به PFAS) آثار زیان‌باری برای محیط زیست و سلامت دارند. این مواد می‌توانند آب‌های زیرزمینی را آلوده کرده و در بدن انسان و موجودات زنده انباشته شوند. به دلیل همین نگرانی‌ها، در سال‌های اخیر استفاده از برخی نوع‌های قدیمی AFFF محدود یا ممنوع شده و نسل جدیدی از کف‌های فاقد ترکیبات فلوئوره در حال توسعه و جایگزینی است که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

فوم‌های ضدالکل (AR-AFFF)

برای مواجهه با آتش‌سوزی‌های مایعات قطبی (مانند الکل‌ها، استون، اترها و سایر حلال‌های محلول در آب) نوع ویژه‌ای از فوم مصنوعی به نام فوم AR-AFFF یا Alcohol-Resistant AFFF ابداع شده است. فوم‌های معمولی AFFF اگر بر روی چنین مایعاتی به کار روند، به دلیل اختلاط با سوخت قطبی به سرعت تخریب می‌شوند؛ چرا که بخش آبی کف با سوخت ترکیب شده و حباب‌ها را می‌ترکاند. اما فوم AR-AFFF حاوی پلیمرهایی است که در مجاورت سوخت‌های قطبی، یک لایه ژله‌ای محافظ بین کف و سوخت تشکیل می‌دهند. این لایه از تماس مستقیم حباب‌های کف با مایع جلوگیری کرده و مانع حل شدن و از بین رفتن آن‌ها می‌شود. به این ترتیب کف می‌تواند روی سطح الکل یا حلال باقی بماند تا آتش را خنثی کند.

کاربرد: فوم AR-AFFF یک ابزار الزامی برای خاموش کردن آتش موادی مانند الکل، اتانول، متانول، استون و سایر حلال‌های قطبی است. به عنوان مثال در آتش‌سوزی انبارهای مواد شیمیایی یا حوادث حمل‌ونقل سوخت‌های حلال‌محور، تیم‌های آتش‌نشانی باید حتماً از کف مقاوم به الکل استفاده کنند. همچنین در صنعت سوخت‌رسانی مدرن که بنزین خودروها حاوی درصدی اتانول (مثلاً E10 حاوی 10٪ اتانول) شده است، توصیه می‌شود در پایگاه‌های سوخت‌رسانی و پالایشگاه‌ها از فوم‌های AR استفاده شود؛ زیرا وجود حتی درصد کمی اتانول می‌تواند کارایی فوم‌های معمولی را کاهش داده و نیاز به کف ضدالکل برای مهار حریق این سوخت‌های ترکیبی احساس می‌شود. بسیاری از فوم‌های AR-AFFF به صورت دوغلطته 3%/6% ارائه می‌شوند، به این معنی که برای مایعات هیدروکربنی در نسبت ۳٪ و برای مایعات قطبی در نسبت ۶٪ کاربرد دارند. البته نسل‌های جدیدتر فوم‌های چندمنظوره در حال ظهورند که با غلظت ۳٪ قابل استفاده برای هر دو نوع سوخت (قطبی و غیرقطبی) هستند و بر روی برچسب آن‌ها علامت 3×3 درج می‌شود.

فوم کلاس A (ویژه آتش مواد جامد)

تمامی فوم‌هایی که تاکنون ذکر شد برای اطفاء حریق کلاس B (مایعات قابل اشتعال) طراحی شده‌اند. در مقابل، فوم کلاس A نوعی کف مصنوعی است که مخصوص آتش‌سوزی‌های مواد جامد قابل احتراق (کلاس A) نظیر چوب، کاغذ، پارچه، زغال و غیره ساخته شده است. این فوم در دهه ۱۹۸۰ میلادی برای مبارزه با آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع توسعه یافت و به تدریج در اطفاء حریق سایر مواد جامد مانند آتش‌سوزی ساختمان‌ها نیز به کار گرفته شد. کنسانتره فوم کلاس A عمدتاً از سورفکتانت‌های هیدروکربنی (دترجنت‌ها) و سایر مواد شیمیایی تشکیل شده که کشش سطحی آب را به شدت کاهش می‌دهند. این خاصیت باعث می‌شود محلول کف بتواند بهتر در مواد سوختنی متخلخل نفوذ کند و آن‌ها را کاملاً خیس نماید. به عبارتی فوم کلاس A مانند یک عامل تر‌کننده عمل می‌کند و آب را به عمق توده‌های در حال سوختن (مثلاً توده چوب یا کاغذ) می‌کشاند تا آتش را در عمق خاموش کرده و از بازگ燃ی جلوگیری کند. کف کلاس A نسبت به کف‌های کلاس B بسیار سبک‌تر و خشک‌تر است و در مقادیر بسیار کم (معمولاً 0.1% تا 1% حجمی) به آب اضافه می‌شود.

کاربرد: فوم کلاس A به طور گسترده در آتش‌سوزی‌های جنگلی و مرتعی استفاده می‌شود، زیرا با نفوذ در برگ‌ها، خاک و خاشاک جلوی پیشروی آتش را می‌گیرد و سطح سوخت را خنک و مرطوب نگه می‌دارد. همچنین تیم‌های آتش‌نشانی شهری از کف کلاس A برای اطفاء حریق ساختمان‌های چوبی، انبارهای کاغذ، ذغال سنگ و سایر مواد پرحجم کلاس A بهره می‌گیرند. حتی گاهی برای پیشگیری از آتش‌سوزی (حریق‌های کنترل‌شده)، سطوح را با محلول رقیق کلاس A پوشش می‌دهند تا کاملاً خیس شده و آماده اشتعال نباشند. به طور خلاصه، هر جا که آب به تنهایی نتواند به عمق ماده‌ی سوختنی نفوذ کند یا سرعت کافی در خاموش کردن نداشته باشد، افزودن کف کلاس A می‌تواند اثربخشی عملیات را چندین برابر کند.

فوم با انبساط بالا (High-Expansion Foam)

درجه انبساط کف معیاری است که نسبت حجم کف نهایی تولیدشده را به حجم محلول اولیه (آب + کنسانتره) نشان می‌دهد. فوم‌های رایج مانند AFFF جزو کف‌های کم‌انبساط هستند (با نسبت انبساط کمتر از ۱:۲۰) که حجم کف نسبتاً کمی تولید می‌کنند اما سیالیت بالا و سرعت پوشش‌دهی زیادی دارند. در مقابل، فوم‌های پرتوسعه یا پُرانبساط پس از خروج از نازل تا بیش از ۲۰۰ برابر یا حتی ۱۰۰۰ برابر حجیم می‌شوند. کف پرتوسعه ساختار بسیار سبک و حجیمی از حباب‌ها ایجاد می‌کند که برای پُر کردن سریع فضاهای بسته بزرگ ایده‌آل است.

کاربرد: فوم‌های با انبساط زیاد عمدتاً در شرایطی به کار می‌روند که نیاز است یک فضا یا حجم به سرعت مملو از کف شده و آتش در تمام نقاط آن خفه گردد. نمونه کاربرد بارز آن در آشیانه هواپیما یا انبارهای بزرگ است؛ سیستم‌های اطفاء حریق سقفی در این اماکن می‌توانند در عرض چند دقیقه تمام فضای سالن را با کف پرتوسعه پر کنند و آتش را در هر گوشه مهار نمایند. همچنین برای آتش‌سوزی اتاق‌های سرپوشیده، زیرزمین‌ها، معادن زیرزمینی، تونل‌ها یا کشتی‌ها (محل‌های بسته) از این نوع کف استفاده می‌شود. فوم پرتوسعه معمولاً با کنسانتره‌های سنتتیک ویژه تولید می‌شود و در درصدهای ۲٪ یا حتی کمتر به کار می‌رود. هرچند این کف قدرت سیالیت و پیش‌روندگی کمتری نسبت به کف کم‌انبساط دارد، اما ویژگی منحصربه‌فرد آن حجم بسیار زیاد و سبک برای خفه‌کردن سریع آتش در فضاهای بزرگ است.

فوم‌های بدون فلوئور (Fluorine-Free Foam)

با افزایش نگرانی‌ها درباره آثار زیان‌بار زیست‌محیطی و بهداشتی ترکیبات فلوئوردار در فوم‌های آتش‌نشانی سنتی (مانند PFOS و PFOA در AFFF)، نسل جدیدی از کف‌های اطفاء حریق با عنوان فوم بدون فلوئور یا FFF (معروف به F3) توسعه یافته‌اند. این فوم‌ها به جای سورفکتانت‌های فلوئوره، کاملاً بر پایه سورفکتانت‌های هیدروکربنی سازگار با محیط‌زیست ساخته شده‌اند. فوم‌های بدون فلوئور تلاش می‌کنند کارایی نزدیک به AFFF‌های قدیمی را در خاموش کردن آتش مایعات هیدروکربنی ارائه دهند، بدون اینکه نگرانی تجمع مواد سمی پایدار در آب و خاک برجا بگذارند. در سال‌های اخیر پیشرفت‌های قابل توجهی در فرمولاسیون این کف‌ها صورت گرفته و برخی از آن‌ها به استانداردهای بین‌المللی نیز دست یافته‌اند.

کاربرد: فوم‌های بدون فلوئور به طور فزاینده‌ای به عنوان جایگزین فوم‌های AFFF و AR-AFFF در صنایعی که حساسیت محیط‌زیستی بالایی دارند یا مقررات سخت‌گیرانه‌ای وضع شده، به کار می‌روند. برای مثال در برخی کشورها استفاده از فوم‌های حاوی PFAS در آتش‌نشانی فرودگاهی ممنوع شده و کف‌های F3 جایگزین شده‌اند. همچنین برای آموزش و تمرین آتش‌نشانی، این کف‌ها گزینه‌ای مناسب‌اند زیرا آسیبی به محیط‌زیست وارد نمی‌کنند. هرچند ممکن است هنوز در برخی سناریوهای سخت (مانند آتش‌سوزی‌های عظیم پالایشگاهی) عملکرد فوم‌های بدون فلوئور کمی ضعیف‌تر از AFFFهای قدیمی باشد، اما تکنولوژی در حال پیشرفت است و انتظار می‌رود به زودی این فاصله کاملاً جبران شود. به طور کلی روند صنعت اطفاء حریق به سمت استفاده گسترده از فوم‌های دوست‌دار محیط زیست و حذف تدریجی فوم‌های مبتنی بر ترکیبات مضر پیش می‌رود.

جمع‌بندی و نکات پایانی

همان‌طور که دیدیم، انواع فوم آتش‌نشانی هر یک برای کاربرد و نوع حریق مشخصی طراحی شده‌اند و نقاط قوت ویژه‌ای دارند. از فوم پروتئینی قدیمی با مقاومت حرارتی خوب گرفته تا فوم‌های مدرن AFFF و AR-AFFF با سرعت عملکرد بالا، و همچنین فوم‌های کلاس A برای حریق جنگل و فوم‌های پرتوسعه برای فضاهای وسیع، همه ابزارهایی هستند که بسته به سناریو باید به درستی انتخاب شوند. نکته مهم در استفاده از کف‌های اطفاء حریق، تطبیق نوع فوم با کلاس حریق است. مثلا به کار بردن فوم کلاس A روی حریق مایعات (کلاس B) می‌تواند بی‌اثر بوده و حتی نتیجه معکوس دهد. همچنین استفاده از فوم نامناسب برای مایعات قطبی عملاً اتلاف منابع است. بنابراین شناخت تفاوت‌ها و کاربردهای انواع فوم برای نیروهای آتش‌نشانی و نیز صنایع پرخطر ضروری است.

در کنار انتخاب نوع مناسب، روش کاربرد کف نیز اهمیت دارد؛ به طور معمول سه روش پاشش (روش جاروبی روی زمین)، روش بارانی از بالا و روش پوشاندن به کمک دیواره وجود دارد که بسته به نوع آتش و محیط، استفاده می‌شوند تا کف بیشترین پوشش و ماندگاری را داشته باشد. آموزش صحیح نیروها در زمینه آماده‌سازی محلول فوم در نسبت صحیح، بکارگیری تجهیزات مولد کف و شیوه پاشش، تعیین‌کننده موفقیت عملیات اطفاء حریق با فوم خواهد بود.

در نهایت، فوم اطفاء حریق به عنوان یکی از موثرترین مواد خاموش‌کننده، نقشی حیاتی در ایمنی حریق ایفا می‌کند. شرکت‌ها و واحدهای صنعتی که با مایعات و مواد قابل اشتعال سروکار دارند لازم است انواع مناسب فوم و تجهیزات مربوطه را در اختیار داشته باشند. خوشبختانه امروزه تولیدکنندگان داخلی مانند ایمن‌تاش سپاهان با بهره‌گیری از دانش روز، طیف متنوعی از فوم‌های آتش‌نشانی (از جمله فوم‌های صنعتی کلاس B، فوم‌های حفاری، فوم‌های بدون فلوئور و …) را عرضه می‌کنند. انتخاب درست و به‌کارگیری بهینه این فوم‌ها می‌تواند خسارات ناشی از آتش‌سوزی‌های دشوار را به حداقل رسانده و از جان و سرمایه افراد محافظت کند.