در هر حادثه‌ی آتش‌سوزی، ثانیه‌ها سرنوشت‌سازند. کپسول‌های پودر و گاز (خاموش‌کننده‌های دستی حاوی پودر خشک شیمیایی) اولین سد دفاعی در برابر گسترش آتش در لحظات اولیه هستند. داشتن کپسول آتش‌نشانی مناسب و باکیفیت می‌تواند از یک جرقه‌ی کوچک جلوگیری کند و نگذارد به فاجعه‌ای بزرگ تبدیل شود. اما انتخاب نوع مناسب خاموش‌کننده نیز اهمیت حیاتی دارد. اگر تا به حال به برچسب روی کپسول‌های آتش‌نشانی توجه کرده باشید، حتماً با حروفی مانند ABC یا BC مواجه شده‌اید. این حروف مشخص‌کننده‌ی نوع پودر شیمیایی داخل کپسول و کلاس‌های آتش قابل اطفای آن هستند. در این مقاله با لحنی رسمی و در عین حال خودمانی، به زبان ساده به مقایسه پودرهای خاموش‌کننده‌ی ABC و BC می‌پردازیم. خواه شما یک خواننده عمومی باشید که به ایمنی منزل خود می‌اندیشد، خواه یک کارشناس ایمنی یا آتش‌نشانی، این مطلب برای شما نوشته شده است. در ادامه ضمن معرفی هر کدام از این دو نوع کپسول پودر و گاز و نحوه عملکرد شیمیایی‌شان، تفاوت‌ها، مزایا و معایب آن‌ها را بررسی کرده و موارد کاربرد رایج هر یک را بیان می‌کنیم. همچنین یک جدول مقایسه خلاصه و توصیه‌های کارشناسی برای انتخاب بهتر را ارائه خواهیم داد.

توضیح تصویر: یک نمونه کپسول آتش‌نشانی پودر و گاز با نشانگر ABC که نشان می‌دهد برای اطفای حریق کلاس‌های A، B و C مناسب است. کپسول‌های ABC به خاطر پوشش دادن سه کلاس آتش‌سوزی مختلف، به خاموش‌کننده‌های همه‌کاره شهرت دارند.

کپسول پودر و گاز ABC چیست؟

کپسول‌های آتش‌نشانی نوع ABC حاوی پودر خشک شیمیایی همه‌منظوره هستند. حرف A برای آتش مواد جامد (مانند چوب، کاغذ، پارچه)، B برای آتش مایعات و مواد قابل اشتعال (مانند بنزین، نفت، رنگ) و C برای آتش‌سوزی‌های الکتریکی یا ناشی از گازها به کار می‌رود. بنابراین کپسول ABC به گونه‌ای طراحی شده که بتواند هر سه کلاس آتش A، B و C را اطفا کند. ماده اصلی داخل این کپسول‌ها مونو‌آمونیوم فسفات (Monoammonium Phosphate) است. پودر مونوآمونیوم فسفات به رنگ زرد کمرنگ بوده و هنگام تخلیه روی آتش به سرعت واکنش زنجیره‌ای سوختن را متوقف می‌کند. این پودر در دمای حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود و پس از پاشیده شدن روی سطح در حال سوختن، به صورت لایه‌ای چسبنده آن را می‌پوشاند. با این مکانیزم، پودر ABC آتش را از سه جهت خاموش می‌کند: خفه کردن آتش با ایجاد یک پوشش سدکننده بر روی مواد در حال سوختن، قطع واکنش‌های زنجیره‌ای شیمیایی احتراق، و سرد کردن محیط آتش‌سوزی به دلیل جذب حرارت بالا. مزیت بزرگ این خاموش‌کننده، اثر سرد‌کنندگی بالای آن است که احتمال روشن‌شدن مجدد آتش (re-ignition) را به حداقل می‌رساند. به علاوه، پودر ABC پس از ذوب‌شدن و خاموش‌کردن آتش، روی سطح سوخته جامد می‌شود و از رسیدن دوباره اکسیژن به مواد داغ جلوگیری می‌کند که این نیز مانع برگشت آتش می‌شود. ویژگی مهم دیگر پودر‌های ABC نارسانایی الکتریکی آن‌ها است؛ این پودرها معمولاً تا ولتاژ حدود ۵۰۰۰ ولت جریان برق را عبور نمی‌دهند، بنابراین می‌توان در لحظات اولیه‌ی آتش‌سوزی‌های الکتریکی (قبل از قطع برق) نیز با اطمینان نسبی از آن‌ها استفاده کرد. البته باید توجه داشت که کپسول پودر و گاز ABC هرچند برای تجهیزات برقی بی‌خطر از نظر برق‌گرفتگی است، اما پودر آن ممکن است به دستگاه‌های الکترونیکی ظریف آسیب فیزیکی برساند و پاکسازی آن دشوار باشد (در بخش‌های بعد بیشتر به این موضوع می‌پردازیم). این پودر خشک شیمیایی غیرسمّی بوده و برای انسان و محیط‌زیست خطر جدی ندارد. بر اساس استانداردهای ملی، خلوص مونوآمونیوم فسفات در کپسول‌های ABC باید بالا (معمولاً ۷۰٪ به بالا) باشد تا کارایی کافی داشته باشد.

به طور خلاصه، کپسول‌های ABC همه‌کاره‌ترین و پرقدرت‌ترین خاموش‌کننده‌های پودری هستند که به دلیل پوشش سه کلاس مختلف آتش، در بسیاری از اماکن مسکونی، تجاری و صنعتی کاربرد فراوان دارند. اگر تنها بخواهید یک کپسول آتش‌نشانی در محل خود داشته باشید، معمولاً توصیه می‌شود از نوع ABC تهیه کنید تا طیف گسترده‌تری از حریق‌ها را بتوانید مهار کنید. در ادامه خواهیم دید که کپسول‌های BC چرا و در کجا به کار می‌آیند و چه تفاوت‌هایی با نوع ABC دارند.

کپسول پودر و گاز BC چیست؟

کپسول‌های نوع BC همان‌طور که از نامشان پیداست، برای خاموش کردن آتش‌های کلاس B و C طراحی شده‌اند. این خاموش‌کننده‌ها توانایی اطفای آتش مایعات و گازهای قابل اشتعال (بنزین، گازوییل، الکل، گاز مایع LPG، گاز شهری و امثال آن) و همچنین آتش‌سوزی‌های الکتریکی را دارند، اما برای مواد جامد قابل اشتعال (کلاس A) مؤثر نیستند. به عبارت دیگر، پودر BC به هیچ وجه برای خاموش کردن موادی مانند کاغذ، چوب یا پارچه طراحی نشده است و در صورت استفاده در این موارد کارآمد نخواهد بود. ماده شیمیایی اصلی در اکثر کپسول‌های BC یک پودر خشک قلیایی است که معمولاً یا بی‌کربنات سدیم (جوش شیرین) یا بی‌کربنات پتاسیم را شامل می‌شود. این ترکیبات به شکل کریستال‌های ریز پودر شده درآمده‌اند و هر دو غیرسمی و دوستدار محیط زیست هستند. پودر بی‌کربنات سدیم معمولاً سفید رنگ است و پودر بی‌کربنات پتاسیم (که به نام تجاری Purple-K نیز شناخته می‌شود) رنگ ارغوانی کم‌رنگ دارد. هر دو این مواد هنگام تخلیه روی آتش، با حرارت تجزیه می‌شوند و تولید گاز دی‌اکسیدکربن می‌کنند که به نوبه خود به خاموش شدن آتش کمک می‌کند. همچنین ذرات پودر با پوشاندن سطح مایع در حال اشتعال، تماس آن با اکسیژن را کمتر کرده و باعث خفه شدن آتش می‌شوند. با این وجود، بر خلاف پودر ABC، بی‌کربنات‌های سدیم و پتاسیم در حرارت آتش ذوب نمی‌شوند و لایه چسبنده ایجاد نمی‌کنند؛ بلکه صرفاً با واکنش شیمیایی، آتش را مهار می‌سازند. به دلیل همین تفاوت در مکانیزم عملکرد، پودر BC روی آتش کلاس A اثری ندارد چون برای خاموش کردن یک توده جامد مشتعل نیاز به خنک‌سازی و پوشاندن آن است که از توان این ماده خارج است.

نکته فنی قابل توجه این است که بی‌کربنات پتاسیم به عنوان ماده خاموش‌کننده، قدرت و سرعت اطفای بیشتری نسبت به بی‌کربنات سدیم دارد. استاندارد بین‌المللی NFPA 10 نیز توصیه می‌کند در خاموش‌کننده‌های BC از پودر پایه پتاسیم (مانند Purple-K) استفاده شود چون توان خاموش‌کنندگی بسیار بالاتری دارد. پودر سدیم نیز اگرچه ارزان‌تر است، اما احتمال بازگشت و شعله‌ور شدن دوباره آتش پس از اطفا با آن بیشتر می‌باشد. به همین دلیل در برخی کشورها کپسول‌های حاوی سدیم بی‌کربنات بیشتر برای مصارف آموزشی و تمرین اطفای حریق به کار می‌روند و در شرایط واقعی کمتر توصیه می‌شوند. بسیاری از کپسول‌های BC مرغوب موجود در بازار ایران حاوی پودر بی‌کربنات پتاسیم هستند که عملکرد بهتری بر روی آتش مایعات قابل اشتعال دارند. البته وجود این مزیت به معنی ضعف کامل سدیم نیست؛ در عمل هر دو نوع پودر BC در خاموش کردن آتش مایعات و گازها کارآمدند و تفاوت اصلی‌شان در درجه اثرگذاری و قیمت است. بی‌کربنات پتاسیم گران‌تر اما قوی‌تر، و بی‌کربنات سدیم اقتصادی‌تر ولی کمی ضعیف‌تر است.

مانند پودر ABC، تمامی پودرهای BC نیز عایق جریان برق هستند و می‌توان از آن‌ها برای وسایل برقی (در حال جریان) استفاده کرد بدون ترس از برق‌گرفتگی. اما همان‌طور که اشاره شد، پودر خشک پس از تخلیه در همه جا پخش می‌شود و ممکن است به قطعات داخلی دستگاه‌های الکتریکی نفوذ کرده و باعث آسیب یا خوردگی آن‌ها شود. بنابراین اگرچه از نظر ایمنی برق، BC امن است اما از نظر آسیب به تجهیزات حساس، باید احتیاط کرد. در مواردی که تجهیزات الکترونیکی گران‌قیمت (سرورها، تابلوهای برق، قطعات رایانه‌ای و …) در محل وجود دارد، کارشناسان توصیه می‌کنند به جای خاموش‌کننده پودری از کپسول CO2 استفاده شود که پس از تخلیه هیچ پسماند مخربی بر جا نمی‌گذارد.

در مجموع، کپسول پودر و گاز BC یک گزینه مناسب و مقرون‌به‌صرفه برای خاموش کردن آتش‌های سوخت‌های مایع و گاز و نیز حریق‌های الکتریکی است. این کپسول به ویژه در محیط‌هایی به کار می‌آید که خطر آتش کلاس A کم بوده یا وجود ندارد (مثلاً انبار مایعات، موتورخانه، پمپ‌بنزین) یا در مواردی که بودجه محدود است و تأمین کپسول ABC برای همه نقاط به‌صرفه نیست. در بخش بعد، به طور مستقیم‌تر تفاوت‌ها و ویژگی‌های این دو نوع کپسول را در کنار هم مقایسه می‌کنیم.

مقایسه پودرهای خاموش‌کننده ABC و BC (تفاوت‌ها و مزایا/معایب)

در این بخش، ویژگی‌های کلیدی کپسول‌های پودر و گاز ABC در برابر BC را مورد بررسی قرار می‌دهیم و نقاط قوت و ضعف هر کدام را روشن می‌کنیم:

• کلاس‌های آتش تحت پوشش: همان‌طور که گفته شد، مهم‌ترین تفاوت در دامنه کاربرد آن‌هاست. کپسول ABC می‌تواند آتش کلاس A (جامدات مانند چوب و کاغذ)، B (مایعات قابل اشتعال) و C (گازها و تجهیزات الکتریکی) را خاموش کند، در حالی‌که کپسول BC فقط برای کلاس B و C مؤثر است. یعنی با یک کپسول ABC می‌توانید انواع گسترده‌تری از آتش‌سوزی‌ها را پوشش دهید، در حالی‌که BC فقط برای مایعات و گازها کاربرد دارد و روی مواد جامد بی‌اثر است. این مزیت بزرگ ABC است که به آن لقب «چندمنظوره» داده‌اند. در مقابل، BC را می‌توان یک خاموش‌کننده‌ی تخصصی‌تر و محدودتر دانست.
• قدرت و سرعت خاموش‌کنندگی: پودرهای ABC به طور کلی قدرت خاموش‌کنندگی بالاتری نسبت به BC دارند. ترکیب شیمیایی مونوآمونیوم فسفات در ABC به گونه‌ای است که با اثر سه‌گانه (خفه کردن، سرد کردن و توقف واکنش‌ها) آتش را سریع‌تر مهار می‌کند. در آتش‌های مایعات قابل اشتعال (کلاس B)، پودر ABC به دلیل تولید محصولات شیمیایی اضافه (مثل آمونیاک) و جذب سریع گرما، عملکرد بسیار موثری دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که زمان لازم برای خاموش کردن یک حریق مایع با پودر ABC کمتر از پودر BC است. از سوی دیگر، خود پودر BC نیز انواع مختلف دارد؛ پودر پایه پتاسیم (Purple-K) از نظر قدرت خاموش‌کنندگی از پودر پایه سدیم قوی‌تر است. پس اگر قرار باشد کپسول BC انتخاب کنید، ترجیحاً نوع حاوی بی‌کربنات پتاسیم انتخاب بهتری است (هرچند قیمت بالاتری دارد).
• احتمال بازگشت و شعله‌ور شدن دوباره آتش: یکی از مشکلات رایج پس از اطفای حریق با خاموش‌کننده‌های پودری این است که ممکن است آتش پس از چند لحظه دوباره زبانه بکشد؛ چون برخی مواد هنوز به اندازه کافی خنک نشده یا بخارات قابل اشتعال در محیط حضور دارند. بر اساس تجربه عملی و آزمون‌ها، پودر ABC به دلیل اثر سردکنندگی بالاتر، احتمال بازگشت حریق را خیلی کمتر می‌کند. پوشش چسبنده‌ای که مونوآمونیوم فسفات پس از ذوب‌شدن ایجاد می‌کند نیز مانع از رسیدن اکسیژن و گرما به سوخت باقیمانده می‌شود. پودر BC به ویژه اگر از نوع سدیمی باشد، بیشتر مستعد این مشکل است و مشاهده شده که احتمال re-ignition با بی‌کربنات سدیم از بی‌کربنات پتاسیم هم بالاتر است. به همین دلیل توصیه می‌شود هرجا امکان دارد به جای BC از ABC استفاده شود تا ایمنی بیشتری از نظر عدم شعله‌وری مجدد حاصل گردد.
• جذب رطوبت و کلوخه‌شدن پودر: پودرهای شیمیایی اگر در معرض رطوبت محیط قرار گیرند ممکن است به هم بچسبند و کلوخه یا سنگ‌شدگی ایجاد شود. این پدیده می‌تواند به مرور زمان باعث از کار افتادن کپسول (گیر کردن پودر در داخل سیلندر) شود. طبق استاندارد ملی ایران ۳۴۳۴، پودرهای بی‌کربنات (پایه BC) دو برابر بیشتر از پودرهای پایه مونوآمونیوم فسفات رطوبت جذب می‌کنند و لذا استعداد کلوخه شدن بالاتری دارند. به بیان ساده، پودر ABC مقاومت بیشتری در برابر نم و رطوبت دارد و دیرتر فاسد یا کلوخه می‌شود. علاوه بر این، بسیاری از پودرهای باکیفیت (چه ABC و چه BC) در کارخانه با افزودنی‌هایی مانند سیلیکون روغنی پوشش داده می‌شوند تا خاصیت جاذب‌ رطوبت آن‌ها کاهش یافته و پودر نرم و روان بماند. با این حال، اگر کپسول آتش‌نشانی را در محیط خیلی مرطوب (مانند انبارهای روباز) نگهداری می‌کنید یا مدت زیادی بلااستفاده مانده است، بهتر است آن را دوره‌ای سرویس کنید تا از عدم کلوخه‌شدن محتویاتش مطمئن شوید.
• پسماند و تمیزی پس از اطفا: هر دو نوع پودر ABC و BC پس از خاموش کردن آتش، گرد و غبار شیمیایی از خود به جا می‌گذارند که نیاز به پاکسازی دارد. با این تفاوت که پودر ABC به سبب ذوب‌شدن و ایجاد لایه خمیری، باقیمانده‌ای چسبنده‌تر و سخت‌تر ایجاد می‌کند که گاهی پاک کردن آن از روی سطوح زمان‌بر است. این لایه حتی ممکن است روی فلزات ایجاد خوردگی خفیف کند اگر مدت طولانی تمیز نشود، چون مونوآمونیوم فسفات ترکیبی کمی اسیدی است. در مقابل، پودر BC به شکل خشک باقی می‌ماند و تمیزکاری آن ممکن است کمی ساده‌تر باشد (می‌توان با جاروبرقی یا برس آن را جمع کرد). با این وجود، هر دو نوع پودر می‌توانند به دستگاه‌های الکتریکی و قطعات مکانیکی صدمه بزنند؛ چرا که ذرات ریز پودر به داخل شکاف‌ها نفوذ کرده و خاصیت سایندگی و خورندگی دارند. در نتیجه بعد از هر بار استفاده از کپسول پودر و گاز (ABC یا BC فرقی ندارد) حتماً باید محیط را به دقت تمیز کنید. استفاده از ماسک و دستکش هنگام پاکسازی توصیه می‌شود چون استنشاق حجم زیاد گرد پودر می‌تواند باعث تحریک دستگاه تنفسی شود. نکته‌ی آخر اینکه پودرهای شیمیایی خشک معمولاً قابل استفاده‌ی مجدد نیستند و پس از هر بار تخلیه (هرچند جزئی) باید کپسول را برای شارژ مجدد به مراکز مجاز تحویل داد.
• هزینه و قیمت: از نظر قیمت، خاموش‌کننده‌های ABC معمولاً گران‌تر از BC هستند. دلیل آن هم ترکیب شیمیایی پیچیده‌تر و چندمنظوره بودن آن‌ها است. مونوآمونیوم فسفات ماده‌ای گران‌تر از بی‌کربنات‌ها بوده و فرآیند تولید پودر ABC هزینه‌ی بیشتری دارد. همچنین تست‌های کنترل کیفی سخت‌گیرانه‌تری برای حصول اطمینان از کارایی در سه کلاس حریق انجام می‌شود. در عوض، بی‌کربنات سدیم ماده‌ای ارزان و در دسترس است و کپسول‌های BC عموماً قیمت پایین‌تری دارند. البته بی‌کربنات پتاسیم به نسبت سدیم گران‌تر است، اما حتی کپسول‌های حاوی Purple-K نیز از نظر هزینه‌ای اغلب پایین‌تر یا مشابه ABC تمام می‌شوند. به طور کلی اگر محدودیت بودجه دارید و محیط شما عمدتاً با خطر آتش مایعات مواجه است، می‌توانید با هزینه کمتر یک کپسول BC تهیه کنید. اما در فضای مثلاً یک ساختمان مسکونی یا اداری که انواع مواد (چوب، کاغذ، پلاستیک، مایعات قابل اشتعال و … ) یافت می‌شود، سرمایه‌گذاری روی کپسول ABC ارزش افزوده‌ی ایمنی بالاتری دارد.

جدول مقایسه خلاصه ABC و BC

برای مرور سریع تفاوت‌های گفته‌شده، جدول زیر خلاصه‌ای از مقایسه ویژگی‌های کپسول پودر و گاز ABC در برابر BC را نشان می‌دهد:

(منابع: داده‌های جدول براساس اطلاعات منابع معتبر گردآوری شده است.)

موارد استفاده‌ی ABC و BC در محیط‌های مختلف

حال که تفاوت‌ها و توانمندی‌های هر دو نوع کپسول پودر و گاز را شناختیم، این پرسش پیش می‌آید که در عمل کدام‌ را برای کجا استفاده کنیم؟ در ادامه به چند سناریوی رایج دنیای واقعی و انتخاب مناسب بین ABC یا BC می‌پردازیم:

• خانه‌ها و ساختمان‌های مسکونی: در منازل به دلیل وجود مبلمان چوبی، کتاب و کاغذ، پرده و پوشش‌های پارچه‌ای و پلاستیکی، خطر آتش کلاس A بسیار محتمل است. همچنین آشپزخانه‌ها و پارکینگ منازل نیز ریسک کلاس B/C (روغن پخت‌وپز، بنزین خودرو) را دارند. توصیه کارشناسان برای خانه، کپسول پودر و گاز ۶ کیلویی ABC است که بتواند همه نوع آتش احتمالی را پوشش دهد. البته همان‌طور که گفتیم قیمت این نوع کمی بالاتر است و دیده می‌شود که برخی به جای آن از کپسول BC ارزان‌تر استفاده می‌کنند. اگر بودجه محدود است، حداقل مطمئن شوید کپسول BC شما از نوع BCE باشد (در برچسب برخی مدل‌ها حرف E نشانه مناسب‌بودن برای وسایل برقی است) و در نزدیک آشپزخانه یک کپسول CO2 کوچک هم برای آتش‌های برقی/روغنی داشته باشید. اما در حالت ایده‌آل، ABC چندمنظوره بهترین محافظ خانه و خانواده شما خواهد بود.
• دفاتر اداری و تجاری: محیط‌های اداری نیز ترکیبی از مواد جامد (کاغذ، مبلمان، پوشش کابل‌ها) و تجهیزات برقی (رایانه‌ها، پرینترها) و گاهی مایعات اشتعال‌زا (مواد پاک‌کننده، چسب‌ها) دارند. برای دفاتر، معمولاً کپسول پودر و گاز ABC در وزن‌های ۴ یا ۶ کیلویی توصیه می‌شود که هم پاسخ‌گوی کاغذ و مبلمان باشد و هم در صورت آتش‌سوزی برقی کارآمد عمل کند. مزیت ABC در این است که با یک کپسول می‌توان تمام بخش‌های دفتر (از بایگانی گرفته تا اتاق سرور) را پوشش داد. البته در اتاق سرور یا نزد تجهیزات الکترونیکی خیلی حساس، شاید بهتر باشد یک کپسول CO2 نیز در کنار ABC قرار دهید تا در صورت حریق محدود در آن تجهیزات، ترجیحاً از CO2 بدون پسماند استفاده کنید. اما برای پوشش کلی دفتر، ABC انتخاب اصلی خواهد بود.
• خودروها و پارکینگ‌های وسایل نقلیه: در خودروهای سواری و وسایل نقلیه، عمده نگرانی آتش‌سوزی مربوط به بنزین یا سوخت (کلاس B) و سیستم برق خودرو (کلاس C) است. بخش‌های داخلی خودرو (صندلی‌ها، داشبورد) نیز قابل اشتعال‌اند که در صورت آتش گرفتن در دسته A قرار می‌گیرند. بسیاری از خودروهای شخصی به کپسول خاموش‌کننده‌ی کوچک ۱ یا ۲ کیلویی مجهز می‌شوند. در این کاربرد، کپسول‌های BC رایج هستند چون حجم کوچک و قیمت پایینی دارند و می‌توانند آتش موتور یا بنزین را مهار کنند. برای پارکینگ‌های بزرگ‌تر (مثلاً پارکینگ عمومی یا مجتمع‌های مسکونی) نیز طبق ضوابط، باید به ازای هر چند دستگاه خودرو یک کپسول پودر و گاز دستی مستقر شود. در این موارد استفاده از مدل BCE (برای پوشش برق خودرو) یا ABC توصیه می‌شود. اگر امکان انتخاب دارید، کپسول ABC 6 کیلویی در پارکینگ یک گزینه مطمئن‌تر است چون در صورت سرایت آتش به لاستیک‌ها، پوشش صندلی‌ها یا سایر قطعات جامد خودرو نیز کارآمد خواهد بود. اما اگر بودجه محدود است، توزیع چندین کپسول BC در نقاط مختلف پارکینگ بهتر از تعداد کمی ABC گران‌قیمت است – زیرا مهم است که در هر گوشه‌ای به یک خاموش‌کننده دسترسی سریع داشته باشید.
• کارگاه‌ها و صنایع سبک: در کارگاه‌های نجاری، صنایع کاغذ و چاپ، انبارهای کالا و به طور کلی محیط‌های صنعتی که انواع مواد خام وجود دارد، ترجیح با کپسول‌های ABC بزرگ‌تر (مثلاً ۱۲ کیلویی) است تا هر نوع آتشی در نطفه خاموش شود. مثلاً در یک کارگاه نجاری، خاک‌اره (کلاس A)، رنگ و تینر (کلاس B) و دستگاه‌های برقی (کلاس C) همگی حضور دارند، پس حتماً باید کپسول چندکاره داشته باشید. در کارخانه‌های صنایع شیمیایی یا انبارهای مواد قابل اشتعال مایع نیز، گرچه آتش غالب از نوع مایعات است، اما باز هم توصیه عمومی استفاده از چند کپسول ABC در نقاط کلیدی است تا اگر پالت‌های چوبی یا بسته‌بندی‌های کارتن هم آتش گرفت بتوان آن را مهار کرد. با این حال، در سکوهای نفتی، پمپ‌بنزین‌ها، ایستگاه‌های گاز و صنایع پتروشیمی که تقریباً هیچ ماده جامدی در محیط نیست، می‌توان با خیال راحت از کپسول‌های تخصصی BC (ترجیحاً حاوی Purple-K) استفاده کرد و هزینه‌ها را کاهش داد. این کپسول‌ها برای فوران‌های بنزین و گاز مایع بسیار مؤثرند. به طور خلاصه در محیط صنعتی اگر فقط مواد نفتی/شیمیایی می‌سوزد BC کافیست، اما اگر احتمال سوختن سایر مواد هم هست ABC آماده‌تر و مطمئن‌تر عمل می‌کند.
• فضاهای دارای تجهیزات برقی حساس: همان‌گونه که پیش‌تر ذکر شد، در اتاق‌های سرور، اتاق‌های برق، اتاق کنترل کارخانه‌ها و امثال آن، استفاده از خاموش‌کننده‌های پودر و گاز می‌تواند به تجهیزات صدمه بزند. اگر چه هم ABC و هم BC از نظر مهار آتش الکتریکی مؤثرند، اما پسماند آن‌ها ممکن است به مراتب خسارت‌بارتر از خود آتش محدود باشد. در این مکان‌ها خاموش‌کننده CO2 یا گازهای تمیز (Clean Agent) انتخاب بهتری است. اما چنانچه تنها گزینه شما پودر باشد، حداقل مطمئن شوید تجهیزات بعد از اطفا سریع پاک‌سازی شوند و تا حد امکان از پودر BC (یا BCE) استفاده کنید، چون پودر BC برخلاف ABC لایه خمیری به جا نمی‌گذارد و پاک کردنش اندکی آسان‌تر است. در هر صورت، اولویت با حفاظت جان افراد است؛ اگر آتش‌سوزی شدیدی رخ داد درنگ نکنید و با هر کپسولی که در اختیار دارید آتش را خاموش کنید، حتی اگر خسارت جانبی به دستگاه‌ها وارد شود.

توصیه نهایی و نتیجه‌گیری

انتخاب بین کپسول پودر و گاز ABC یا BC بستگی مستقیم به نوع خطرات آتش‌سوزی در محیط شما دارد. به طور کلی، اگر محیط شما دارای تنوع مواد قابل اشتعال است (هم جامدات و هم مایعات/گازها)، کپسول ABC انتخاب مطمئن‌تری محسوب می‌شود چون همه‌کاره است و در هر نوع آتش کوچک می‌تواند اثربخش باشد. از سوی دیگر، اگر خطر اصلی آتش‌سوزی شما مربوط به مایعات قابل اشتعال (بنزین، حلال‌ها، روغن‌ها) یا گازها است و مواد جامد چندانی در کار نیست، کپسول BC نیز کفایت می‌کند و از نظر اقتصادی به‌صرفه‌تر است. بسیاری از کارشناسان آتش‌نشانی توصیه می‌کنند در یک مجموعه (مثلاً یک ساختمان بزرگ یا یک کارخانه) ترکیبی از هر دو نوع خاموش‌کننده را در نقاط مناسب مستقر کنید تا هم پوشش کامل‌تری داشته باشید و هم هزینه‌ها مدیریت شود. برای مثال، می‌توانید در محل‌های پرخطر مایعات از BCهای کوچکتر استفاده کنید و در راهروها یا خروجی‌ها کپسول‌های ABC بزرگ‌تر نصب نمایید. مهم این است که کپسول آتش‌نشانی در دسترس، شارژ‌شده و سالم باشد؛ پس هر نوعی که تهیه کردید، فراموش نکنید که باید به صورت دوره‌ای (ماهانه بازدید چشمی و سالانه توسط مراکز مجاز) سرویس و کنترل شود تا هنگام حادثه درست عمل کند.

در پایان، به یاد داشته باشید که داشتن هر دو دست (دانش و ابزار) برای ایمنی ضروری است: هم آگاهی از نحوه استفاده‌ی صحیح از کپسول آتش‌نشانی و اصول اولیه اطفای حریق، و هم تجهیز محل به خاموش‌کننده مناسب. اگر در انتخاب نوع یا تعداد کپسول مردد هستید، می‌توانید از مشاوره‌ی کارشناسان ایمنی بهره بگیرید. مجموعه‌ای مثل ایمن‌ تاش سپاهان با داشتن متخصصین حوزه آتش‌نشانی می‌تواند به شما در ارزیابی ریسک محل و تهیه بهترین کپسول پودر و گاز متناسب با نیازتان کمک کند. امنیت خاطر در برابر آتش، با یک انتخاب آگاهانه آغاز می‌شود. پس همین امروز به ایمنی محل زندگی و کار خود نگاهی بیندازید و اگر هنوز مجهز به خاموش‌کننده مناسب نشده‌اید، در تهیه آن تعلل نکنید. شرکت ایمن‌تاش انواع کپسول‌های آتش‌نشانی ABC و BC را با کیفیت بالا و استانداردهای روز عرضه می‌کند؛ با تهیه‌ی این تجهیزات حیاتی، قدمی مؤثر در حفاظت از جان و مال خود بردارید. به امید اینکه همیشه ایمن باشید و هرگز نیاز به استفاده از کپسول‌های آتش‌نشانی پیدا نکنید – اما آسوده خاطر که اگر نیاز افتاد، شما آماده‌اید.