در صنایع عمرانی و معدنی مانند پروژه‌های ژئوتکنیک، حفاری چاه‌ها و تونل‌ها با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. خطر ریزش دیواره چاه، ایجاد گرد‌و‌غبار مضر، گیر کردن تجهیزات حفاری و اصطکاک شدید بین مته و خاک تنها بخشی از این مخاطرات هستند. استفاده از فوم حفاری به عنوان یک افزودنی ایمنی و فنی، راهکاری نوین برای کنترل این خطرات محسوب می‌شود. فوم حفاری با ایجاد کف پایدار در حفره، ضمن تثبیت دیواره چاه و جلوگیری از ریزش، به روانکاری مسیر حفاری و کاهش اصطکاک مته کمک می‌کند. شرکت ایمن‌تاش سپاهان (سیپیکو) به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو مواد شیمیایی ایمنی صنعتی، با تکیه بر استانداردهای بین‌المللی (مانند اصول NFPA و الزامات NSF/ANSI) و ده‌ها سال تجربه، فوم حفاری صنعتی با کیفیت و تاییدشده‌ای را عرضه می‌کند. در این راهنمای تخصصی، مکانیزم عملکرد، ترکیبات شیمیایی، کاربردها و نکات ایمنی فوم حفاری را بررسی کرده و نشان می‌دهیم چرا محصولات ایمن‌تاش سپاهان انتخابی مطمئن برای صنایع حفاری هستند.

بررسی تخصصی فوم حفاری و مکانیزم عملکرد

فوم حفاری چیست؟ فوم حفاری یک افزودنی شیمیایی تخصصی (نوعی فوم شیمیایی) است که به صورت مایع یا پودر غلیظ تولید شده و هنگام اختلاط با آب، کف یا حباب‌های پایدار ایجاد می‌کند. این فوم کف‌زا با تزریق به سیستم حفاری، ترکیبی از آب، هوا و سورفکتانت‌ها را به وجود می‌آورد که ساختاری شبیه به کف ریش (کف کرم‌مانند) دارد. مکانیزم عملکرد فوم حفاری بدین صورت است که در حین حفاری به داخل جریان هوای فشرده یا سیال حفاری تزریق می‌شود و در تماس با خاک و سنگ، حباب‌های ریز و مستحکمی تشکیل می‌دهد. این حباب‌های پایدار دو نقش کلیدی دارند: نخست، ایجاد یک لایه روان‌کننده و خنک‌کننده در امتداد ابزار حفاری و دیواره چاه و دوم، حمل موثر خرده‌سنگ‌ها و کنده‌های حفاری به سطح. به عبارت دیگر، فوم حفاری ترکیبی از بهترین ویژگی‌های حفاری با هوا و گل (مبدل حفاری) را در خود دارد؛ یعنی همان سرعت و نفوذپذیری حفاری با هوا به‌علاوه خاصیت پایدارسازی و حمل ذرات شبیه به گل حفاری.

یکی از ویژگی‌های فنی مهم در عملکرد فوم حفاری، نیمه‌عمر و پایداری حباب‌ها است. فوم حفاری با کیفیت دارای حباب‌های ریز، متراکم و بادوام است که در شرایط سخت حفاری فرو نمی‌ریزند. این پایداری بالا باعث می‌شود کف ایجاد‌شده زمان کافی برای خنک‌کاری مته و انتقال کاتینگز (خرده‌های حفاری) به خارج چاه داشته باشد. قدرت خنک‌کنندگی فوم نیز قابل توجه است؛ بیش از ۹۵٪ حجم فوم را آب تشکیل می‌دهد و بدین ترتیب گرمای ناشی از اصطکاک حفاری را جذب کرده و دمای مته و ابزار را پایین نگه می‌دارد. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که حضور فوم می‌تواند دمای مته و تجهیزات را در محدوده ایمن حفظ کند و در عین حال مانند یک ضربه‌گیر، از سایش و خوردگی سطح مته جلوگیری نماید. همچنین فوم حفاری با ایجاد فشار هیدرواستاتیک معادل (به دلیل ستون کف در چاه) تا حدی به مهار فشارهای سازند و پایدارسازی جداره چال کمک می‌کند.

ترکیبات شیمیایی و استانداردهای فوم حفاری

فوم حفاری ترکیبی از سورفکتانت‌ها (عوامل فعال سطحی) و مواد پایدارکننده کف است که برای عملکرد مطلوب در شرایط حفاری طراحی شده‌اند. جدول زیر برخی اجزای متداول در فرمولاسیون فوم حفاری را نشان می‌دهد و نقش هر کدام را بیان می‌کند:

فوم‌های حفاری مدرن عموماً غیرسمی و قابل تجزیه زیستی ساخته می‌شوند تا به محیط‌زیست آسیبی نرسانند. به‌عنوان مثال، بسیاری از محصولات فوم حفاری معتبر دارای تاییدیه استاندارد NSF/ANSI 60 (سازمان ملی بهداشت آمریکا) هستند که نشان می‌دهد برای استفاده در پروژه‌های آب آشامیدنی بی‌خطرند. همچنین تولیدکنندگان مطرح، جهت اطمینان از کیفیت و ایمنی، محصولات خود را مطابق استانداردهای جهانی تولید می‌کنند؛ از جمله رعایت الزامات ISO 9001 در فرایند تولید و آزمون کارایی کف طبق استانداردهای اروپایی نظیر EN 1368 برای پایداری و قدرت کف‌کنندگی. شرکت ایمن‌تاش سپاهان نیز با تکیه بر همین استانداردها و انجام آزمون‌های دقیق آزمایشگاهی، فرمولاسیون فوم حفاری را بهینه کرده تا کف حاصل حباب‌هایی ریز، مستحکم و یکنواخت داشته باشد که در برابر دما و فشار زیرزمین مقاوم باشند.

کاربردهای صنعتی فوم حفاری

فوم حفاری یک ماده همه‌کاره در انواع پروژه‌های حفاری است و به ویژه در شرایطی که خاک یا سنگ دشوار باشد، عملکرد آن می‌درخشد. در ادامه به مهم‌ترین صنایع و کاربردهای این محصول اشاره می‌کنیم:

• حفاری ژئوتکنیکی و عمرانی: در پروژه‌های ساخت‌وساز (مانند حفاری شمع‌ها، تزریق میکروپایل و گمانه‌زنی‌های ژئوتکنیکی)، فوم حفاری به تثبیت دیواره گمانه در خاک‌های سست کمک می‌کند و مانع ریزش آن می‌شود. همچنین با کاهش اصطکاک مته در خاک‌های چسبنده، سرعت پیشروی حفاری افزایش می‌یابد و تجهیزات کمتر دچار گیرکردن می‌شوند.
• حفاری چاه‌های آب (آب‌شیرین و آب‌شور): در حفاری چاه‌های نیمه‌عمیق آب آشامیدنی یا صنعتی، استفاده از فوم حفاری بسیار مفید است. فوم در آب‌شیرین بیشترین کارایی را دارد و با ایجاد کف پایدار، خروج رسوبات را تسهیل می‌کند. در آب‌های با سختی بالا یا آب‌شور، فرمولاسیون‌های ویژه فوم (شامل عوامل مقاوم به نمک و سختی) به کار می‌روند تا کف مطلوب تشکیل شود. فوم حفاری در چاه‌های آب علاوه بر افزایش راندمان حفاری، به دلیل ترکیبات غیرسمی، از آلودگی آب‌های زیرزمینی جلوگیری می‌کند.
• حفاری نفت، گاز و معدن: در دکل‌های حفاری نفت و گاز (به ویژه در لایه‌های کم‌فشار یا حفاری زیرتعادلی) فوم به عنوان بخشی از سیال حفاری هوا-فوم به کار می‌رود. این فوم با وزن مخصوص کم، فشار هیدرواستاتیک اضافی به سازند وارد نمی‌کند و خطر هرزروی سیال یا آسیب سازند را کاهش می‌دهد. همچنین در حفاری افقی یا جهت‌دار، فوم با کاهش گشتاور و درگ (لغزش) در لوله‌های حفاری، کنترل بهتری بر مسیر حفاری فراهم می‌آورد. در معادن و حفاری اکتشافی هم فوم برای بهبود سرعت حفاری در سنگ‌های سخت و کاهش تولید گردوغبار به کار می‌رود.
• تونل‌سازی با دستگاه TBM: در حفاری مکانیزه تونل (Earth Pressure Balance TBM) فوم اصلاح‌کننده خاک نقش حیاتی دارد. فوم به قسمت چرخنده برش (کاترهد) تزریق می‌شود و خاک کند‌شده را شرایط‌دهی (Conditioning) می‌کند. نتیجه این کار، خمیر خاکی است که به شکل پایدار و غیرچسبنده درمی‌آید و به راحتی توسط نوار نقاله یا اوگرها از محفظه خروجی تخلیه می‌شود. فوم در این فرایند باعث کاهش اصطکاک بین خاک و اجزای برشگر TBM شده و از انسداد دهانه برش و گیرکردن ماشین در زمین‌های سست جلوگیری می‌کند. پروژه‌های مترو شهری، تونل‌های انتقال آب و فاضلاب و تونل‌های راهسازی از جمله مواردی هستند که مصرف بالایی از فوم حفاری در آنها گزارش شده است.
• سایر کاربردها: از فوم حفاری همچنین در حفاری‌های محیط‌زیستی و ژئوترمال (چاه‌های انرژی حرارتی زمین) استفاده می‌شود، جایی که حداقل آسیب به لایه‌های خاک و آب‌های زیرزمینی مدنظر است. به علت غیرسمی بودن و کاهش مصرف آب، این فوم برای پروژه‌های حفاری در مناطق حساس زیست‌محیطی ایده‌آل است. کاربرد ثانویه دیگر، عملیات تعمیر و توسعه چاه‌ها (Workover) است که تزریق فوم می‌تواند به تمیزکاری چاه و جلوگیری از گیر اختلافی ابزار کمک کند.

مقایسه فنی: حفاری با فوم در برابر حفاری با هوا و گل

برای درک بهتر مزایای فوم حفاری، مقایسه آن با دو روش رایج دیگر – حفاری با هوا (خشک) و حفاری با گل بنتونیتی – مفید است. جدول زیر برخی پارامترهای کلیدی را در این سه حالت مقایسه می‌کند:

نکته: در عمل ترکیب روش‌ها نیز متداول است؛ برای مثال در زمین‌های لایه‌بندی‌شده ممکن است ابتدا با هوا و فوم حفاری کرد و در صورت برخورد به لایه بسیار ناپایدار، از گل یا پلیمر به صورت مکمل استفاده نمود. در کل، فوم حفاری انعطاف‌پذیری بالایی دارد و می‌تواند مزایای دو روش دیگر را هم‌زمان ارائه دهد بدون آنکه معایب عمده آنها را به دنبال داشته باشد.

چک‌لیست ایمنی و نگهداری فوم حفاری

استفاده ایمن و موثر از فوم حفاری مستلزم رعایت دستورالعمل‌های فنی و بهداشتی خاصی است. در این بخش یک چک‌لیست کاربردی برای متخصصان HSE و مهندسان حفاری ارائه می‌شود تا از کیفیت فوم و ایمنی عملیات اطمینان حاصل کنند:

• بررسی تاریخ انقضا و کیفیت فوم: پیش از هر بار مصرف، تاریخ تولید و انقضای فوم حفاری را بررسی کنید. اغلب فوم‌های حفاری دارای عمر مفید حدود ۱۲ تا ۲۴ ماه در بسته‌بندی اصلی خود هستند. استفاده از فوم تاریخ‌گذشته می‌تواند به کاهش کف‌کنندگی و عملکرد ضعیف منجر شود. همچنین قبل از مصرف، ظرف فوم را تکان دهید و در صورت مشاهده رسوب یا دو فازی شدن محلول، با تأمین‌کننده مشورت کنید.
• شرایط انبارداری مناسب: فوم حفاری را در محل خشک و خنک، به دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید. دمای ایده‌آل نگهداری معمولاً بین ۵+ تا ۳۰+ درجه سانتی‌گراد است. از یخ‌زدگی محصول جلوگیری کنید، زیرا انجماد می‌تواند به ساختار شیمیایی فوم آسیب رسانده و کارایی آن را کاهش دهد. همواره فوم را در بسته‌بندی اصلی دربسته نگهداری کنید تا از ورود آلودگی یا تبخیر حلال‌ها جلوگیری شود.
• بازرسی دوره‌ای تجهیزات تزریق: سیستم پمپ تزریق فوم، شیلنگ‌ها، نازل‌های تزریق روی مته یا کاترهد و تجهیزات اختلاط را به صورت دوره‌ای بازبینی کنید. وجود هرگونه خوردگی، نشتی یا گرفتگی در این تجهیزات می‌تواند راندمان تزریق فوم را پایین بیاورد. استفاده از مواد ضدخوردگی در ترکیب فوم حفاری کمک می‌کند که اجزای فلزی پمپ و نازل‌ها سالم بمانند، با این حال بازرسی منظم و روغن‌کاری قطعات توصیه می‌شود.
• کنترل کیفیت آب اختلاط: آب مورد استفاده برای مخلوط کردن فوم باید کیفیت مناسبی داشته باشد. سختی کل (یون‌های کلسیم و منیزیم) بهتر است زیر ۱۰۰ ppm باشد و pH آب در محدوده ۸٫۵ تا ۱۰ تنظیم شود. آب با کلرید بالا می‌تواند کف‌کنندگی را مختل کند، در این موارد باید از فوم‌های مقاوم به آب شور استفاده کرد. پیش از تهیه محلول فوم، در صورت بالا بودن سختی، با افزودن سودا اش (کربنات سدیم) آب را نرم کنید.
• اختلاط و تزریق صحیح فوم: همواره طبق دستورالعمل سازنده، نسبت اختلاط فوم و آب را رعایت کنید. معمولاً شروع با محلول ۰٫۵٪ (نیم لیتر فوم در ۱۰۰ لیتر آب) توصیه می‌شود و در صورت نیاز غلظت تا ۲٪ یا حداکثر ۵٪ قابل افزایش است. از آنجا که غلظت‌های بالاتر از ۵–۶٪ ممکن است کارایی اضافی نداشته و صرفاً اتلاف ماده باشد، تنظیم بهینه غلظت با توجه به شرایط خاک مهم است. برای اختلاط بهتر، سیستم دو مخزنه به‌کار بگیرید: یک مخزن برای آماده‌سازی محلول فوم و دومی برای تغذیه پیوسته پمپ. هرگز ماده فوم را مستقیم و بدون حل کردن به پمپ تزریق وارد نکنید.
• تجهیزات حفاظت فردی (PPE): هرچند فوم حفاری ماده‌ای نسبتاً کم‌خطر محسوب می‌شود (فاقد ترکیبات سمی و قابل اشتعال است)، اما تماس مکرر با پوست یا چشم می‌تواند ایجاد تحریک کند. هنگام کار با کنسانتره فوم، دستکش مقاوم شیمیایی، عینک ایمنی و ماسک فیلتردار در صورت وجود مه یا آئروسل در هوا استفاده کنید. در صورت تماس محلول فوم با چشم یا پوست، بلافاصله با آب تمیز شستشو دهید. استفاده از دوش و چشم‌شوی اضطراری در سایت‌های حفاری توصیه می‌شود.
• آزمایش عملکرد فوم: در بازه‌های زمانی مشخص (مثلاً ابتدای هر شیفت یا هر محموله جدید فوم)، یک تست کوچک کف‌دهی انجام دهید. برای این کار مقدار کمی از محلول فوم را در سطلی ریخته و با هوای فشرده کف ایجاد کنید تا نسبت انبساط و پایداری کف ارزیابی شود. کف باید ساختاری کرم‌مانند با حباب‌های ریز داشته باشد و طی چند دقیقه کاملاً فروکش نکند. در غیراینصورت، ممکن است نیاز به تنظیم غلظت یا بررسی کیفیت فوم باشد.
• دفع و پاکسازی پس از عملیات: پس از اتمام حفاری، باقی‌مانده کف حفاری را می‌توان با افزودن آنتی‌فوم (ضدکف) تخریب کرد تا به مایع تبدیل شود و دفع آن آسان گردد. حوضچه‌های حاوی کف را با اسپری کردن ضدکف به سرعت پاکسازی کنید تا از رهاسازی کف به محیط اطراف جلوگیری شود. تجهیزات حفاری و مخازن را با آب تمیز شستشو داده و خشک کنید تا بقایای فوم که ممکن است لغزنده باشد، از بین برود.

با رعایت موارد فوق، فوم حفاری در شرایط بهینه نگهداری شده و در عملیات حفاری عملکرد ایمن و موثری خواهد داشت. همواره به بروشور فنی و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) محصول خود مراجعه کنید تا نکات ویژه آن محصول را مدنظر قرار دهید.

چرا ایمن‌تاش سپاهان؟

در بازار امروز، انتخاب یک تأمین‌کننده مطمئن برای خرید فوم صنعتی حفاری به اندازه انتخاب نوع فوم اهمیت دارد. شرکت ایمن‌تاش سپاهان با سابقه‌ای درخشان و تعهد به کیفیت، گزینه‌ای برجسته در این حوزه به شمار می‌رود. در این بخش به دلایلی می‌پردازیم که ایمن‌تاش سپاهان را از دیگران متمایز می‌کند:

• تجربه و تخصص بلندمدت: ایمن‌تاش سپاهان با بیش از چهار دهه فعالیت در حوزه تولید مواد شیمیایی ایمنی و اطفاء حریق، دانش فنی عمیقی در زمینه فرمولاسیون انواع فوم کسب کرده است. این شرکت از سال ۱۳۶۷ خورشیدی تأسیس شده و در دهه ۱۳۷۰ با تولید فوم‌های آتش‌نشانی، کشور را از واردات این محصولات بی‌نیاز ساخته است. بهره‌گیری از همین تجربه در توسعه فوم‌های حفاری باعث شده تا محصولات ایمن‌تاش از آزمون پروژه‌های واقعی سربلند بیرون آیند. حضور فوم‌های تولیدی این شرکت در پروژه‌های ملی نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی گواهی بر کیفیت و اعتماد صنایع به آن است.
• کیفیت تایید‌شده و استاندارد: شعار ایمن‌تاش سپاهان «کیفیت اتفاقی نیست» در عمل با کسب انواع گواهینامه‌ها و استانداردها محقق شده است. محصولات فوم حفاری این شرکت تحت نظارت سیستم مدیریت کیفیت ISO تولید می‌شوند و ترکیب شیمیایی آن‌ها با استانداردهای جهانی تطابق دارد. به طور مشخص، هر بچ تولیدی در آزمایشگاه‌های پیشرفته ایمن‌تاش از نظر قدرت کف‌کنندگی، پایداری کف، عدم خورندگی و سازگاری با محیط‌زیست آزموده می‌شود. نتایج این آزمون‌ها نشان‌دهنده‌ی برتری فوم ایمن‌تاش در حجم کف فوق‌العاده، تایم آب‌دهی طولانی و مقاومت حباب در دماها و خاک‌های مختلف است. علاوه بر این، ایمن‌تاش موفق به دریافت تاییدیه‌های لازم از مراجع ذی‌صلاح داخلی و صنعت نفت شده و عضو انجمن تولیدکنندگان تجهیزات صنعت نفت ایران است.
• سفارشی‌سازی و تنوع محصولات: درک اینکه شرایط هر پروژه حفاری می‌تواند منحصر‌به‌فرد باشد، بخش دیگری از نقاط قوت ایمن‌تاش است. این شرکت توانایی تولید فوم‌های حفاری با فرمولاسیون اختصاصی را دارد تا بهترین عملکرد در خاک یا سنگ موردنظر حاصل شود. سبد محصولات حفاری ایمن‌تاش شامل انواع فوم برای کاربردهای گوناگون است؛ از فوم‌های مخصوص حفاری تونل مترو گرفته تا فوم مناسب حفاری چاه آب شیرین یا حفاری در میادین نفت و گاز. به عنوان نمونه، فوم حفاری سری KF این شرکت جهت حفاری‌های نیمه‌عمیق آب و پروژه‌های سدسازی طراحی شده و ترکیبی از سورفکتانت‌های آنیونی و غیر‌یونی تجزیه‌پذیر است؛ یا فوم DR-400 که برای حفاری‌های نفت و گاز ارائه شده و تخلیه راحت‌تر کنده‌ها را فراهم می‌کند. این تنوع محصول به خریداران اجازه می‌دهد متناسب با نیاز پروژه، بهترین انتخاب را داشته باشند.
• خدمات پس از فروش و پشتیبانی فنی: ایمن‌تاش سپاهان تنها یک فروشنده فوم نیست، بلکه شریک فنی پروژه شماست. تیم متخصص این شرکت آماده ارائه آموزش‌های لازم درباره نحوه صحیح اختلاط و تزریق فوم، کالیبراسیون دستگاه‌های تزریق و رفع اشکالات احتمالی در سایت می‌باشد. همچنین راهنمایی در زمینه دفع پسماند کف، تأمین ضدکف مناسب و پاسخگویی به سوالات فنی از دیگر خدمات ارزش افزوده ایمن‌تاش است. تعهد به مشتری‌مداری و رضایت بلندمدت مشتریان سرلوحه کار این شرکت بوده و سابقه همکاری گسترده با شرکت‌های بزرگ (از جمله شرکت ملی حفاری ایران، پروژه‌های ملی مهندسی نفت و شرکت‌های پتروشیمی) نشان‌دهنده اعتماد صنعت به ایمن‌تاش است.

با مجموعه این مزایا، ایمن‌تاش سپاهان انتخابی مطمئن برای خرید فوم حفاری صنعتی محسوب می‌شود. شما با انتخاب این شرکت، از کیفیت محصول، انطباق با استانداردهای ایمنی و دریافت پشتیبانی فنی حین اجرا آسوده‌خاطر خواهید بود.

نتیجه‌گیری

فوم حفاری به عنوان یک فناوری کاربردی و استاندارد در پروژه‌های ژئوتکنیک و حفاری‌های صنعتی توانسته است ایمنی و بهره‌وری را به طور چشمگیری ارتقا دهد. این ماده کف‌زا با تشکیل حباب‌های پایدار، شرایط حفاری را از جنبه‌های مختلف بهبود می‌بخشد: دیواره‌های چاه را پایدار می‌کند، خرده‌سنگ‌ها را سریع‌تر خارج می‌کند، اصطکاک و سایش مته را کاهش می‌دهد و محیط کار امن‌تری را برای پرسنل فراهم می‌آورد. رعایت دستورالعمل‌های اختلاط و ایمنی، تضمین می‌کند که حداکثر کارایی از فوم حفاری به دست آید و تجهیزات حفاری عمر طولانی‌تری داشته باشند. با انتخاب تأمین‌کننده‌ای معتبر مانند ایمن‌تاش سپاهان که تجربه، استاندارد و پشتیبانی را توأمان ارائه می‌دهد، می‌توانید از موفقیت عملیات حفاری خود مطمئن باشید. در پایان به سه پرسش پرتکرار درباره فوم حفاری پاسخ می‌دهیم:

سوال ۱: قیمت فوم حفاری صنعتی چقدر است و آیا استفاده از آن از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه می‌باشد؟
پاسخ: قیمت فوم حفاری بسته به نوع فرمولاسیون (معمولی یا پلیمری/زیست‌سازگار) و حجم سفارش می‌تواند متفاوت باشد. برای اطلاع از قیمت دقیق، بهتر است با بخش فروش ایمن‌تاش سپاهان تماس بگیرید. با این حال، از منظر اقتصادی استفاده از فوم حفاری غالباً مقرون‌به‌صرفه ارزیابی می‌شود. دلیل آن است که هرچند هزینه اولیه تهیه فوم وجود دارد، اما در عوض سرعت حفاری بیشتر شده و زمان پروژه کاهش می‌یابد. همچنین کاهش استهلاک مته‌ها و دستگاه‌ها به دلیل روانکاری و خنک‌کاری بهتر، هزینه‌های تعمیراتی را پایین می‌آورد. به علاوه، با فوم حفاری نیاز به تعویض مکرر لوله‌ها یا توقف کاری برای رفع گیرکردن ابزار کمتر شده که تمامی این موارد به صرفه‌جویی مالی کمک می‌کند. بنابراین سرمایه‌گذاری روی فوم حفاری از نگاه کلان اقتصادی، توجیه‌پذیر و حتی سودمند است.

سوال ۲: عمر مفید فوم حفاری چقدر است و آیا تاریخ انقضا دارد؟
پاسخ: بله، فوم حفاری نیز مانند بسیاری از مواد شیمیایی صنعتی دارای عمر مفید و تاریخ انقضا است. غالب محصولات فوم حفاری را می‌توان از زمان تولید به مدت حدود ۱ تا ۲ سال در شرایط انبارداری مناسب نگهداری کرد. برخی فرمول‌های ویژه ممکن است تا ۳ سال هم پایدار بمانند، اما همواره توصیه می‌شود از تازه‌ترین محموله برای عملیات‌های حساس استفاده گردد. بر روی هر بسته فوم، تاریخ تولید و انقضا درج شده است. بعد از انقضای محصول، ممکن است ویژگی‌های کف‌کنندگی یا پایداری آن کاهش یابد و در نتیجه کارایی لازم را نداشته باشد. بنابراین حتماً انبارش به صورت FIFO (اول وارد، اول خارج) را رعایت کنید و فوم‌های قدیمی را پیش از انقضا مصرف نمایید. همچنین شرایط نگهداری صحیح (در دمای ۵ تا ۳۰ درجه، دور از آفتاب و یخ‌زدگی) می‌تواند عمر مفید فوم را حداکثر کند.

سوال ۳: آیا فوم حفاری با انواع دستگاه‌ها و پمپ‌های حفاری سازگار است و باعث آسیب به تجهیزات نمی‌شود؟
پاسخ: فوم حفاری با طیف گسترده‌ای از تجهیزات حفاری کاملاً سازگار طراحی شده است. این فوم‌ها معمولاً ماهیت خورندگی ندارند و حتی حاوی مواد ضدخوردگی و ضدسایش برای حفاظت از فلزات هستند. به همین دلیل در تماس با بدنه پمپ‌ها، لوله‌های حفاری، اوگرها و مته‌ها باعث زنگ‌زدگی یا خوردگی آن‌ها نخواهند شد. برعکس، حضور فوم به کاهش سایش مکانیکی قطعات نیز کمک می‌کند زیرا اصطکاک میان فلز و خاک یا سنگ را کم می‌کند. از نظر نوع تجهیزات، چه در سیستم‌های حفاری دورانی با پمپ گل استاندارد و چه در سیستم‌های حفاری چرخشی هوا (Air Rotary) با کمپرسور، امکان تزریق فوم وجود دارد. تنها کافیست که یک واحد میکسر/پمپ تزریق جهت افزودن فوم به جریان هوا یا گل تعبیه شود. اغلب پمپ‌های پیستونی تریبلکس و کمپرسورهای رایج می‌توانند بدون تغییر خاصی از فوم حفاری استفاده کنند. البته توصیه می‌شود واشرها و آب‌بندهای پمپ را از موادی انتخاب کنید که با مواد فعال سطحی سازگار باشند (برای اطمینان بیشتر مثلاً از جنس NBR یا EPDM مقاوم در برابر مواد شیمیایی). به طور خلاصه، استفاده صحیح از فوم حفاری نه تنها آسیبی به دستگاه‌ها نمی‌رساند، بلکه عمر عملیاتی آن‌ها را افزایش داده و نیاز به تعمیرات اضطراری را کاهش می‌دهد. این یکی از دلایلی است که پیمانکاران باتجربه به استفاده از فوم در دستگاه‌های خود تمایل نشان می‌دهند.

با درنظر گرفتن تمامی نکات ذکر شده، می‌توانید از مزایای فوم حفاری در پروژه‌های ژئوتکنیک حداکثر بهره را ببرید و عملیات حفاری ایمن‌تر، سریع‌تر و اقتصادی‌تری را تجربه کنید. ترکیب دانش فنی، رعایت استانداردها و تأمین محصول از شرکت معتبری چون ایمن‌تاش سپاهان، موفقیت پروژه شما را تضمین خواهد کرد.